
پدیده ماه گرفتگی (خسوف قمری) یکی از رویدادهای طبیعی کیهانی است که در آن، زمین بین خورشید و ماه قرار میگیرد و سایه زمین بر ماه می افتد، باعث تاریک شدن یا سرخ رنگ شدن آن میشود. در آموزه های اسلامی، این پدیده نه تنها یک رخداد علمی، بلکه یکی از آیات الهی محسوب میشود که انسان را به یاد قدرت خداوند و لزوم توبه و عبادت می اندازد. روایات متعددی از ائمه معصومین (ع) وجود دارد که ماه گرفتگی را هشداری برای بندگان خدا توصیف میکنند. برای مثال، امام صادق (ع) فرموده اند: «هرگاه پروردگار عالم بخواهد بندگانش را بیم دهد و به آنان ترک گناه را یادآوری کند، خورشید گرفتگی و ماه گرفتگی میشود، هرگاه چنین شد با ادای نماز به او پناهنده شوید». این مقاله بر اساس فتواهای مراجع تقلید شیعه مانند آیت الله سیستانی، آیت الله خامنهای و آیت الله مکارم شیرازی، و همچنین منابع معتبر اسلامی و علمی، به بررسی حکم شرعی نگاه کردن به ماه گرفتگی میپردازد.امروز در پارسی دی مقاله ی تحت عنوان حکم نگاه کردن به ماه گرفتگی + حکم شرعی از نظر آیت الله خامنه ای، مکارم و سیستانی را می توانید مشاهده کنید.
حکم نگاه کردن به ماه گرفتگی
در اسلام، نگاه کردن به ماه گرفتگی هیچ ممنوعیت شرعی ندارد و ایمن است، برخلاف خورشید گرفتگی (کسوف) که نگاه مستقیم به آن میتواند به چشم آسیب بزند و از نظر علمی خطرناک است. مراجع تقلید بر این نکته تاکید دارند که ماه گرفتگی یکی از نشانه های الهی است و باید با عبادت پاسخ داده شود، نه با ترس یا اجتناب از نگاه کردن. هیچ فتوایی از مراجع معتبر مبنی بر حرام بودن یا مکروه بودن نگاه مستقیم به خسوف وجود ندارد. در عوض، تمرکز بر وجوب نماز آیات است که بر تمام مکلفین در منطقه ای که ماه گرفتگی رخ میدهد، واجب میشود، حتی اگر جزئی باشد.
همچنین ببینید: خوردن شیر همسر چه حکمی دارد
حکم نگاه کردن به ماه گرفتگی آیت الله سیستانی
آیت الله سیستانی در رساله توضیح المسائل خود تاکید میکنند که نماز آیات برای ماه گرفتگی واجب است، حتی اگر فرد از شروع آن مطلع نشود و بعدا بفهمد که کامل بوده، باید قضا بخواند. دفتر ایشان در بیانیه ای اخیر اعلام کرده که ماه گرفتگی نشانه الهی است و خواندن نماز آیات واجب میشود، همراه با توکل به خدا و صدقه دادن. هیچ اشاره ای به ممنوعیت نگاه کردن نیست؛ بلکه بر عبادت تمرکز دارد. وقت نماز از شروع گرفتگی تا باز شدن کامل است، و اگر تاخیر بیفتد، به نیت قضا خوانده شود.
همچنین ببینید: جوشاندن آبغوره چه حکمی دارد
حکم نگاه کردن به ماه گرفتگی آیت الله خامنه ای
طبق فتوای رهبر انقلاب، نماز آیات برای ماه گرفتگی، حتی جزئی، واجب است و باید از شروع گرفتگی خوانده شود. ایشان تاکید دارند که اگر فرد بعد از باز شدن کامل مطلع شود و گرفتگی کامل بوده، قضا واجب است. در مورد نگاه کردن، هیچ حکمی مبنی بر ممنوعیت وجود ندارد، و ماه گرفتگی به عنوان پدیدها ی طبیعی و نشانه الهی توصیف شده که فرصتی برای نماز و دعا است. همچنین، نگاه به ماه گرفتگی ایمن است و مشکلی ایجاد نمیکند.
همچنین ببینید: طریقه خواندن نماز آیات

حکم نگاه کردن به ماه گرفتگی آیت الله مکارم شیرازی
آیت الله مکارم شیرازی نیز نماز آیات را برای ماه گرفتگی واجب میدانند، حتی جزئی، مگر اینکه نیم سایه ای باشد و با چشم غیر مسلح قابل تشخیص نباشد. ایشان در استفتائاتی اعلام کرده اند که اگر گرفتگی کامل نباشد و فرد بعدا مطلع شود، قضا واجب نیست، اما هیچ فتوایی در مورد ممنوعیت نگاه کردن ندارند. تمرکز بر نشانه بودن خسوف برای توبه و نماز است، و روایاتی مانند حدیث امام صادق (ع) را یادآوری میکنند.
همچنین ببینید: نگه داشتن خرگوش در خانه چه حکمی دارد؟
دیدگاه های دیگر مراجع
مراجع دیگر مانند آیت الله وحید خراسانی و آیت الله جوادی آملی نیز بر وجوب نماز آیات تاکید دارند، بدون ممنوعیت نگاه کردن. در منابع حدیثی، رسول اکرم (ص) فرموده اند: «خورشید و ماه به خاطر مرگ یا زندگی کسی کسوف و خسوف نمیشوند، بلکه از نشانه های خداوند هستند؛ هرگاه آن را دیدید، نماز بخوانید و دعا کنید».
| مرجع تقلید | حکم نگاه به ماه گرفتگی | وجوب نماز آیات | توضیحات اضافی |
|---|---|---|---|
| آیت الله سیستانی | بدون ممنوعیت | واجب، حتی جزئی | قضا اگر کامل باشد و مطلع نشود. |
| آیت الله خامنه ای | بدون ممنوعیت | واجب، حتی جزئی | ایمن برای نگاه کردن. |
| آیت الله مکارم شیرازی | بدون ممنوعیت | واجب، مگر نیم سایه ای | تمرکز بر توبه و دعا. |
نتیجه گیری
حکم شرعی نگاه کردن به ماه گرفتگی در اسلام، عدم ممنوعیت است و این پدیده فرصتی برای عبادت و یادآوری آیات الهی تلقی میشود. مراجع تقلید بر خواندن نماز آیات تاکید دارند که دو رکعت است و میتواند به صورت فردی یا جماعت خوانده شود، همراه با دعا، استغفار و صدقه. این رویداد نباید با ترس یا خرافات همراه باشد، بلکه باید انسان را به سوی توبه و نزدیکی به خدا سوق دهد. با توجه به منابع معتبر، هیچ سند شرعی برای شومی یا نحسی آن وجود ندارد، و دیدگاه اسلام بر پایه علم و ایمان استوار است. مسلمانان میتوانند با آرامش به این پدیده بنگرند و از آن برای تقویت ایمان خود بهره ببرند.