شنوایی سنجی نوزاد: مراحل کامل، بهترین زمان و مرحله دوم تست برای تشخیص کم شنوایی

شنوایی یکی از مهمترین حواس در دوران نوزادی است که نقش کلیدی در رشد زبانی، اجتماعی و شناختی کودک ایفا میکند. نوزادان از بدو تولد با شنیدن صداهای اطراف، از جمله صدای مادر و محیط، شروع به یادگیری زبان و برقراری ارتباط میکنند. اما جالب است بدانید که از هر ۱۰۰۰ نوزاد، حدود ۲ تا ۳ مورد با کم شنوایی مادرزادی به دنیا م یآیند، و بدون تشخیص زود هنگام، این مشکل میتواند منجر به تاخیر در گفتار، مشکلات یادگیری و حتی چالش های عاطفی شود. شنوایی سنجی نوزاد یک فرآیند ساده و غیرتهاجمی است که به والدین کمک میکند تا از سلامت شنوایی فرزندشان مطمئن شوند. امروز در پارسی دی مقاله ی تحت عنوان شنوایی سنجی نوزاد: مراحل کامل، بهترین زمان و مرحله دوم تست برای تشخیص کم شنوایی را می توانید مشاهده کنید.

شنوایی سنجی نوزاد چیست و چرا مهم است؟

شنوایی سنجی نوزاد یا غربالگری شنوایی، یک آزمایش سریع و بدون درد است که برای ارزیابی عملکرد سیستم شنوایی نوزادان تازه متولد شده انجام میشود. این تست معمولا در بیمارستان، قبل از ترخیص نوزاد، صورت میگیرد و با استفاده از دستگاه های الکترونیکی کوچک، صداهای ملایم را به گوش نوزاد ارسال میکند تا واکنش طبیعی گوش (مانند پژواک صوتی) را اندازه گیری کند. نوزاد در حین تست میتواند بخوابد یا آرام باشد و هیچ نیازی به بیداری یا همکاری ندارد.

اهمیت این تست در تشخیص زود هنگام کم شنوایی نهفته است. طبق پروتک لهای جهانی مانند توصیه های کمیته مشترک شنوایی نوزادان (JCIH)، تشخیص کم شنوایی تا ۳ ماهگی و شروع مداخله درمانی تا ۶ ماهگی، میتواند ۶۰ درصد از مشکلات را پیشگیری یا جبران کند. بدون این غربالگری، ممکن است علائم کم شنوایی تا ماهها پنهان بماند و بر رشد کودک تاثیر بگذارد. تست های رایج شامل OAE (پاسخ اکوآکوستیک گذرا) برای بررسی حلزون گوش و ABR (پاسخ شنوایی ساقه مغز) برای ارزیابی عصب شنوایی هستند. این روش ها ایمن، دقیق و بدون عوارض جانبی هستند و در ایران نیز بخشی از برنامه ملی غربالگری نوزادان محسوب میشوند.

شنوایی سنجی نوزاد چند مرحله است؟

غربالگری شنوایی نوزادان معمولا در ۳ تا ۴ مرحله اصلی انجام میشود تا دقت تشخیص به حداکثر برسد و از نتایج کاذب جلوگیری شود. مرحله اول بلافاصله پس از تولد (۳ تا ۷ روزگی) با تست OAE شروع میشود؛ در این مرحله، یک پروب کوچک به گوش نوزاد وصل میشود و صداهای ملایم پخش میگردد. اگر نتیجه “پاس” (سالم) باشد، نیازی به مراحل بعدی نیست. اما اگر “ریفر” (مشکوک) باشد، مرحله دوم در ۱ ماهگی تکرار میشود، اغلب با همان تست OAE یا AABR (نسخه خودکار ABR) برای بررسی دقیق تر.

مرحله سوم در ۳ ماهگی، در صورت مشکوک ماندن، با تست ABR کامل انجام میگیرد که الکترودهایی روی سر نوزاد قرار میگیرد تا واکنش مغز به صدا را ثبت کند. این مرحله حدود ۱۵ دقیقه طول میکشد و نوزاد باید بخوابد. برای نوزادان پرخطر (مانند نارسها یا کسانی با سابقه خانوادگی)، مرحله چهارم در ۶ ماهگی یا ۱ سالگی تکرار میشود تا تغییرات احتمالی پایش شود. طبق آمار، حدود ۱ تا ۲ درصد نوزادان در مرحله اول ریفر میشوند، اما بیش از ۹۰ درصد آنها در مراحل بعدی سالم تشخیص داده میشوند. این مراحل تضمین میکنند که هیچ مشکلی از قلم نیفتد و والدین با خیال راحت به رشد کودک بپردازند.

بهترین زمان شنوایی سنجی نوزاد

بهترین زمان برای شنوایی سنجی نوزاد، بدو تولد و قبل از ترخیص از بیمارستان است، زیرا مایعات جنینی هنوز کامل جذب نشده و تست دقیق تر است. پروتکل ملی ایران و سازمان بهداشت جهانی توصیه میکنند که غربالگری در ۳ تا ۷ روز اول زندگی انجام شود، اما اگر به هر دلیلی (مانند تولد در منزل) ممکن نبود، حداکثر تا ۱ ماهگی اقدام کنید. برای نوزادان نارس یا پرخطر، تکرار در ۳، ۶ و ۱۲ ماهگی ضروری است. تاخیر در این تست میتواند فرصت طلایی مداخله را از دست بدهد؛ مثلا کودکان با تشخیص زود هنگام، تا ۹۸ درصد شانس رشد طبیعی زبان را دارند. والدین عزیز، اگر تست اولیه انجام نشده، فورا به مراکز معتبر مانند کلینیک های ادیولوژی مراجعه کنید  هر روز تاخیر میتواند تأثیرگذار باشد.

مرحله دوم شنوایی سنجی نوزاد

مرحله دوم شنوایی سنجی نوزاد معمولا در ۱ ماهگی و برای کسانی که در مرحله اول ریفر شدهاند، انجام میشود. این مرحله با هدف حذف نتایج کاذب (مانند باقیماندن مایع جنینی در گوش) طراحی شده و اغلب با تست AABR یا OAE تکراری صورت میگیرد. نوزاد را در محیط آرام و ایزوله صوتی قرار میدهند، پروب را در گوش میگذارند و صداهای کنترلشده پخش میشود. زمان تست حدود ۵ تا ۱۰ دقیقه است و نوزاد باید بخوابد. اگر نتیجه همچنان مشکوک باشد، به مرحله تشخیصی (ABR کامل) ارجاع میشود. نکته مهم: حدود ۵۰ درصد موارد ریفر در مرحله اول، در این مرحله پاس میشوند. والدین نباید نگران شوند؛ این مرحله فقط برای اطمینان بیشتر است و به مداخله زودهنگام کمک میکند.

علائم کم شنوایی در نوزادان

تشخیص علائم کم شنوایی در نوزادان گاهی چال شبرانگیز است، زیرا نوزادان نمیتوانند صحبت کنند، اما نشانه های زیر را جدی بگیرید: در بدو تولد، عدم واکنش به صداهای بلند (مانند دست زدن یا صدای جغجغه)؛ عدم چرخاندن سر به سمت صدا تا ۳ ماهگی؛ عدم لبخند زدن یا گریه در پاسخ به صدای والدین تا ۴ ماهگی؛ و تاخیر در تولید صداها (باب) تا ۶ ماهگی. علائم دیگر شامل عدم تمایل به تماس چشمی هنگام صحبت، عفونت های مکرر گوش، یا توقف موقت رشد زبانی است. کم شنوایی میتواند حسی عصبی (مادرزادی، ۵۰ درصد موارد) یا انتقالی (به دلیل عفونت یا مایع گوش) باشد. اگر این علائم را دیدید، فورا به متخصص ادیولوژی مراجعه کنید  تشخیص زود هنگام با سمعک یا کاشت حلزون، ۸۰ درصد مشکلات را حل میکند و از تاخیر یادگیری جلوگیری مینماید.

منفی بودن تست شنوایی نوزاد

منفی بودن تست شنوایی نوزاد (یا ریفر) به معنای رد شدن در غربالگری است و لزوما نشان دهنده کم شنوایی دائمی نیست؛ بلکه یعنی تست معیارهای طبیعی را برآورده نکرده. دلایل رایج شامل مایع جنینی باقیمانده در گوش (۶۰ درصد موارد)، جرم گوش، گریه نوزاد حین تست، عفونت تنفسی یا نارس بودن است. در ۱ تا ۲ درصد نوزادان واقعی است و نیاز به پیگیری دارد. اگر منفی شد، بلافاصله مرحله دوم (۱ ماهگی) را انجام دهید؛ بیش از ۹۰ درصد موارد کاذب هستند. متخصصان توصیه میکنند تا ۳ ماهگی ABR کامل بگیرید تا نوع و شدت کم شنوایی (خفیف تا عمیق) مشخص شود. درمان شامل سمعک، گفتاردرمانی یا جراحی است و با مداخله زود، کودک کاملا طبیعی رشد میکند. آرامش خود را حفظ کنید  این فقط یک گام برای سلامت بیشتر است.

نتیجه گیری

شنوایی سنجی نوزاد نه تنها یک تست ساده، بلکه سرمایه گذاری برای آینده درخشان فرزندتان است. با غربالگری زود هنگام، میتوانید از تاخیرهای احتمالی جلوگیری کنید و کودکتان را برای یادگیری زبان و ارتباط آماده سازید. به یاد داشته باشید، ۹۸ درصد نوزادان سالم هستند، اما پیگیری منظم کلید موفقیت است. اگر سوالی دارید یا نیاز به مشاوره دارید، به مراکز معتبر ادیولوژی مراجعه کنید. والدین عزیز، با عشق و آگاهی، آیندهای پرصدا برای کوچولویتان بسازید