سوره الرحمن، یکی از سوره های مکی قرآن کریم، به عنوان “عروس قرآن” شناخته میشود و با توصیف نعمت های الهی و هشدارهای قیامتی، مخاطبان را به تامل در قدرت خداوند دعوت میکند. آیه ۳۳ این سوره، یکی از آیات کلیدی آن است که بر عجز و ناتوانی جن و انس در برابر قلمرو الهی تاکید دارد. امروز در پارسی دی مقاله ی تحت عنوان خواص و تفسیر المیزان آیه ۳۳ سوره الرحمن | منظور از سلطان در آیه ۳۳ + صوتی را می توانید مشاهده کنید.
آیه ۳۳ سوره الرحمن صوتی و متن
متن عربی آیه ۳۳ سوره الرحمن:
یَا مَعْشَرَ الْجِنِّ وَالْإِنْسِ إِنِ اسْتَطَعْتُمْ أَنْ تَنْفُذُوا مِنْ أَقْطَارِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ فَانْفُذُوا ۚ لَا تَنْفُذُونَ إِلَّا بِسُلْطَانٍ
ترجمه فارسی
انصاریان: ای گروه جن و انس! اگر می توانید از کرانه ها و نواحی آسمان ها و زمین بیرون روید، پس بیرون روید؛ نمی توانید بیرون روید مگر با نوعی توانایی و قدرت.
خرمشاهی: اى گروه جن و انس اگر توانید که از گوشه و کنار آسمانها و زمین نفوذ کنید، نفوذ کنید، اما جز با نیرویى عظیم، نتوانید به درون راه برید
فولادوند: اى گروه جنیان و انسیان اگر مى توانید از کرانه هاى آسمانها و زمین به بیرون رخنه کنید پس رخنه کنید [ولى] جز با [به دست آوردن] تسلطى رخنه نمى کنید
قمشه ای: ای گروه جنّ و انس، اگر می توانید از اطراف آسمانها و زمین (و از قبضه قدرت الهی) بیرون شوید، بیرون شوید (ولی این خیال محالی است زیرا) هرگز خارج از ملک و سلطنت خدا نتوانید شد.
مکارم شیرازی: ای گروه جن و انس! اگر میتوانید از مرزهای آسمانها و زمین بگذرید، ولی هرگز قادر نیستید مگر با نیروئی (الهی).
این آیه با خطابی مستقیم به دو گروه جن و انس (انسانها)، آنها را به چالش میکشد و بر محدودیت های وجودیشان در برابر قدرت مطلق الهی تلکید میورزد. واژه “اقطار” به معنای کرانه ها و نواحی مرزی است و “سلطان” به قدرت یا حجت الهی اشاره دارد.
آیه ۳۳ سوره الرحمن صوتی عبدالباسط
همچنین ببینید: سوره ملک با صدای فرهمند
خواص آیه ۳۳ سوره الرحمن
آیه ۳۳ سوره الرحمن، علاوه بر جنبه های اعتقادی و تربیتی، در روایات و تجربیات عرفانی، خواص عملی متعددی برای دفع شرور و باطل کردن سحر و جادو ذکر شده است. این خواص بر اساس احادیث و توصیه های علما، به ویژه در مواجهه با جن و انس شیطانی، برجسته است. در ادامه، برخی از مهمترین خواص آن عبارت است از :
باطل کردن سحر و جادو: یکی از مشهورترین خواص این آیه، دفع و ابطال سحر و طلسم است. توصیه شده که فرد مشکوک به سحر، آیه را ۷۰ بار بر ظرف آبی بخواند و سپس با آن آب غسل کند. این عمل، هر گونه سحر باطل میسازد و تأثیرات جادویی را از بین میبرد. این عمل بر اساس روایاتی از ائمه اطهار (ع) و تجربیات عملی علما، مجرب دانسته شده است.
دور کردن جن و انس شیطانی: آیه مستقیما جن و انس را مخاطب قرار میدهد و به عنوان سلاح موثری برای دفع شر جنها و نیروهای نامرئی عمل میکند. خواندن مداوم آن (مثلا ۷۰ بار روزانه) برای حفاظت از منزل یا بدن در برابر تاثیرات منفی جن و انس، توصیه میشود.
تقویت ایمان و دفع ترس: از منظر معنوی، تلاوت این آیه، حس عجز در برابر خداوند را تقویت کرده و ترس از قیامت و شرور دنیوی را به آرامش تبدیل میکند. برخی روایات، آن را برای رفع کابوس ها و وسوسه های شیطانی مفید میدانند.
توجه: این خواص بر اساس باورهای دینی و تجربیات است و باید با نیت خالص و توکل به خدا انجام شود. هیچ تضمینی علمی برای آنها وجود ندارد، اما در سنت اسلامی، جایگاه ویژهای دارند.
همچنین ببینید: سوره زلزال برای نابودی دشمن
تفسیر آیه ۳۳ الرحمن المیزان
علامه طباطبایی میفرماید:
در آیه ۳۳ سوره الرحمن، خداوند خطاب به گروه جن و انسان سخن میگوید. از شیوه ی بیان آیه و آیات قبل و بعد آن فهمیده میشود که این خطاب مربوط به روز قیامت است. در واقع، این جمله نوعی خطاب تعجیـزی است، یعنی خداوند به جن و انسان میفرماید: در آن روز هیچ کاری از شما ساخته نیست و نمیتوانید از سرنوشت و حسابرسی الهی بگریزید.
کلمه ی «استطاعت» در این آیه به معنای قدرت و توانایی است، و «نفوذ از اقطار» به معنای گریختن از نواحی و کرانه های محشر میباشد. واژه ی «اقطار» جمع کلمه ی «قطر» است، که یعنی «ناحیه» یا «منطقه». بنابراین، مفهوم آیه چنین است:
ای گروه جن و انس! اگر میتوانید از حساب و کتاب روز قیامت فرار کنید، این شما و این پهنه ی آسمان ها و زمین! هر جا میخواهید بروید، اما هر طرف که بگریزید، باز هم در قلمرو فرمانروایی خدا هستید و نمیتوانید از ملک او بیرون روید یا از داوری و مجازاتش رهایی یابید.
در بخش بعدی آیه، خداوند میفرماید:
«لَا تَنفُذُونَ إِلَّا بِسُلْطَانٍ»
یعنی: شما قادر نیستید از این مرزها بگذرید، مگر با نوعی قدرت و نیروی خاص که در اختیار ندارید.
منظور از «سلطان» در اینجا، قدرت وجودی و توانایی حقیقی است. البته «سلطان» در لغت، به معنای برهان، حجت، یا سلطه و مالکیت هم آمده است.
برخی از مفسران گفتها ند مقصود از «نفوذ» در این آیه، نفوذ علمی در آسمانها و زمین است؛ یعنی آیه پیشبینی میکند که روزی انسان به کمک علم میتواند به آسمانها راه یابد و به نواحی آن دسترسی پیدا کند. اما این تفسیر با سیاق و فضای آیه سازگار نیست، زیرا آیات سوره الرحمن در این بخش درباره روز قیامت و دادگاه الهی سخن میگویند، نه درباره مسائل دنیوی یا پیشرفته ای علمی بشر. بنابراین، تفسیر درستتر آن است که آیه در مقام بیان ناتوانی جن و انس در برابر قدرت مطلق خداوند در قیامت است.
همچنین در آیه، جن پیش از انسان ذکر شده است، چون موجودات جنی از نظر سرعت حرکت و توانایی در انتقال، از انسانها تواناترند.
منظور از سلطان در آیه ۳۳ سوره الرحمن
منظور از «سُلطان» در آیه ۳۳ سوره الرحمن («لَا تَنْفُذُونَ إِلَّا بِسُلْطَانٍ») بر اساس تفاسیر معتبر، چنین است:
در تفسیر المیزان، علامه طباطبایی میگوید که خطاب آیه مرجع به روز قیامت است و نوعی تعجیـز است؛ یعنی خداوند به گروه جن و انسان میفرماید: روز محشر هیچ کاری از شما ساخته نیست، نمیتوانید از محاسبه خداوند فرار کنید.
کلمه «سُلطان» در این آیه به معنای قدرت، سلطه یا برهان الهی آمده است؛ یعنی نیرویی که اگر در اختیار بود، امکان فرار از قلمرو آسمانها و زمین وجود داشت. ولی چون جن و انسان فاقد آن هستند، نمیتوانند از آن سرحدات بگذرند یا از محاسبه الهی رهایی یابند.
طباطبایی تاکید میکند که سلطان در این آیه نه صرفا یک سلطه مادی یا قهرآمیز (مثل حکومت مادی) است، بلکه میتواند به برهان محکم و حجت مطلق اشاره کند، یعنی بینش، قدرت و دلیل قاطع که انسان را از چنگال قرآن و عدل خدا رهایی دهد اما چنین چیزی بدون عنایت خداوند امکان پذیر نیست.
برخی مفسران دیگر مانند فخر رازی و تفاسیر نوین گفته اند سلطان در آیه ممکن است نیرویی فوق العاده یا قدرتی الهی تلقی شود که تنها خداوند میتواند به آن اجازه دهد، و بدون آن هیچ موجودی نمیتواند از محدودیت های الهی بگریزد.
در پایان، «سلطان» نمادی است از محدودیت وجودی جن و انسان در برابر اراده مطلق خداوند، و تاکید بر این است که هیچ کس بدون نیرویی الهی یا حجتی برتر نمیتواند از عدالت خدا بگریزد یا از سرحدات ملک الهی بگذرد.
همچنین ببینید: متن سوره فتح pdf
یا معشر الجن و الانس برای چیست
عبارت «یَا مَعْشَرَ الْجِنِّ وَالْإِنْسِ» در آیه ۳۳ سوره الرحمن به معنای «ای گروه جن و انس» است و خطابی مستقیم از سوی خداوند به دو گروه از مخلوقات آگاه و مسئول، یعنی جن ها و انسانها، محسوب میشود. این عبارت برای جلب توجه و تاکید بر پیام مهم آیه به کار رفته است. خداوند با این خطاب، جن و انس را به چالش میکشد که اگر میتوانند از محدوده آسمان ها و زمین (یا در سیاق قیامتی، از حساب و کتاب الهی) فرار کنند، چنین کنند، اما بلافاصله تاکید میکند که آنها بدون «سلطان» (قدرت یا حجت الهی) قادر به این کار نیستند. استفاده از «معشر» (گروه یا جماعت) نشان دهنده شمول این خطاب به تمام جن ها و انسانها، بدون استثنا، است و هدف آن، نشان دادن عجز و ناتوانی مطلق این مخلوقات در برابر قدرت خداوند و یادآوری مسئولیت پذیری آنها در قبال اعمالشان است. این خطاب همچنین حس وحدت در مسئولیت و تسلیم در برابر خدا را القا میکند و به جن و انس هشدار میدهد که هیچکس نمیتواند از قلمرو الهی یا حساب قیامت بگریزد. به زبان ساده، این عبارت برای بیدار کردن جن و انسان و یادآوری محدودیتهایشان در برابر عظمت خداوند به کار رفته است.
نتیجه گیری
در المیزان، آیه ۳۳ به عنوان نمادی از عجز مطلق مخلوق در برابر خالق تفسیر میشود و پیام اصلی آن، ناتوانی جن و انس از فرار از حساب الهی در قیامت است. علامه با رد تفسیرهای مادی (مانند اشاره به فضانوردی)، بر بعد معنوی و تربیتی آیه تمرکز کرده و آن را هشداری برای توبه و بازگشت به خدا میداند. این تفسیر، ما را به تامل در محدودیت های وجودیمان دعوت میکند و تاکید دارد که هرگونه “سلطان” واقعی، تنها از آن خداست. در نهایت، این آیه نه تنها در روز قیامت، بلکه در زندگی روزمره، ما را به تسلیم در برابر اراده الهی ترغیب مینماید.