روزه گرفتن در نیمه شعبان چه حکمی دارد؟ روزه در روز نیمه شعبان| آیا نیمه شعبان روزه حرام است؟
نیمه شعبان، پانزدهمین روز از ماه شعبان، در فرهنگ اسلامی جایگاه ویژه ای دارد. بسیاری از مسلمانان این روز را با اعمالی همچون دعا، استغفار و شب ز نده داری گرامی می دارند. اما یکی از سوالاتی که همواره در این زمینه مطرح می شود، حکم روزه گرفتن در این روز است. در این مقاله، با استناد به احادیث و دیدگا ه های مختلف فقهی، به بررسی این موضوع م ی پردازیم.
همچنین ببینید: پیامک نیمه شعبان ولادت حضرت مهدی ۱۴۰۳
آیا نیمه شعبان روزه حرام است؟
عید فطر (اول ماه شوال) و عید قربان (دهم ماه ذی الحجه) و روزی که انسان شک دارد آخر شعبان است یا اول ماه رمضان، اگر بخواهد روزه بگیرد باید به قصد آخر شعبان باشد و اگر به نیّت اول ماه رمضان روزه بگیرد، روزه حرام و باطل است.
روزه نیمه شعبان مستحب است، اما در شرایطی مانند نداشتن ضرر، عدم نیاز به موافقت شوهر، نبود نذر برای موفقیت در کار حرام، و همچنین در صورتی که موجب اذیت پدر و مادر نشود.
روزه گرفتن در نیمه شعبان چه حکمی دارد؟
روزه نیمه شعبان جزو روزه های واجب نیست، بلکه مستحب بوده و ثواب بسیاری دارد. روزه های واجب شامل موارد زیر است:
- روزه ماه رمضان
- روزه قضای ماه رمضان
- روزه کفاره
- روزه سومین روز اعتکاف
- روزه نذر، عهد و یمین
- روزه ا ی که به سبب شرط ضمن عقد لازم یا اجاره یا مانند آن بر انسان واجب شده است
- روزه پسر بزرگ تر برای پدر و مادر
احکام روزه نیمه شعبان
طبق نظر اکثر علما، فرد نباید روزه واجب قضا داشته باشد و در عین حال اقدام به گرفتن روزه مستحب کند. همچنین، مستحب است انسان روزه نیمهٔ شعبان و سایر روزه های مستحب را از دیگران مخفی کند. کسی که روزهٔ نیمهٔ شعبان را گرفته، اگر مهمان مؤمنی شود و او برایش غذایی تهیه کرده باشد، مستحب است بدون آن که میزبان را از روزه خود مطلع سازد، نزد او افطار کند.
همچنین ببینید: پروفایل نیمه شعبان تولد امام زمان
بررسی احادیث مرتبط با روزه نیمه شعبان
در برخی احادیث، از روزه گرفتن پس از نیمه شعبان نهی شده است. به عنوان مثال، در حدیثی از پیامبر اکرم (ص) آمده است:
«هرگاه شعبان به نیمه رسید، [دیگر] روزه نگیرید.»
این حدیث که توسط ابوداوود، ترمذی و ابن ماجه روایت شده، از سوی برخی از علما، از جمله علامه آلبانی، صحیح دانسته شده است. بر اساس این روایت، برخی از فقیهان بر این باورند که پس از نیمهٔ شعبان، تنها افرادی که از قبل عادت به روزه داشته اند، می توانند روزه بگیرند.
از سوی دیگر، روایاتی نیز وجود دارد که نشان می دهد پیامبر اکرم (ص) در اکثر ایام شعبان روزه می گرفتند. در حدیثی از عائشه (رض) آمده است:
«رسول الله (ص) همهٔ شعبان را روزه می گرفت، همهٔ شعبان را جز اندکی روزه می شد.»
این حدیث در صحیح بخاری و مسلم آمده است و برخی از علما بر اساس آن معتقدند که روزه گرفتن در نیمه شعبان نه ت نها جایز است، بلکه فضیلت نیز دارد.
روزه نیمه شعبان چه ثوابی دارد؟
درباره ثواب روزه نیمه شعبان، به سخن امام علی (ع) در مورد فضیلت این روزه اکتفا می کنیم. از ایشان منقول است:
حضرت رسول (ص) فرمود که چون شب نیمه شعبان شود، شبش را به عبادات بایستید و روزش را روزه بدارید. به درستی که از اوّل تا آخر این شب از جانب حق تعالی ندا می رسد که آیا استغفارکننده ای هست که طلب آمرزش کند تا ما گناهان او را بیامرزیم؟ آیا کسی هست که از ما طلب روزی کند تا ما روزی او را فراخ گردانیم؟ (زاد المعاد)
همچنین ببینید: متن و صوت زیبا مولودی برای نیمه شعبان
روزهٔ نیمهٔ شعبان در اهل سنت
پانزدهم شعبان برای اهل سنت، به ویژه پیروان طریقت تصوف، نیز جایگاه خاصی دارد. این شب نزد آنان به «شب برات» معروف است، زیرا باور دارند که در شب نیمه شعبان، خداوند برات (سند) آزادی از جهنم را به بندگان خود می بخشد. شمس الدین مناوی، یکی از عالمان اهل تسنن، در زمینه اهمیت و فضائل شب نیمهٔ شعبان کتابی به نام شرح نبذه تالیف کرده است و در آن به فضیلت این شب پرداخته است.
دیدگاه های فقهی دربارهٔ روزهٔ نیمهٔ شعبان
فقیهان اسلامی دربارهٔ روزهٔ نیمهٔ شعبان دیدگاه های متفاوتی دارند:
- دیدگاه اهل حدیث و برخی از فقها: بر اساس حدیثی که از روزه گرفتن پس از نیمه شعبان نهی کرده است، برخی از علما مانند شیخ آلبانی، روزه گرفتن پس از نیمه شعبان را مکروه دانسته اند، مگر اینکه فرد از قبل عادت به روزه داشته باشد.
- دیدگاه جمهور علما: بسیاری از علما، از جمله فقهای حنفی و شافعی، معتقدند که این حدیث نهی مطلق را نمی رساند و تنها به کسانی اشاره دارد که بدون سابقه روزه، ناگهانی تصمیم به روزه گرفتن می گیرند. بنابراین، اگر کسی از قبل عادت به روزه های مستحبی داشته باشد، می تواند این روز را روزه بگیرد.
- دیدگاه برخی علمای معاصر: برخی از علما بر این باورند که احادیث مربوط به نهی از روزه پس از نیمه شعبان ضعیف هستند و بنابراین، روزه گرفتن در نیمهٔ شعبان را مکروه نمی دانند. آنها معتقدند که روزه در این روز، مانند سایر ایام مستحب، دارای اجر و ثواب است.
جمع بندی
با توجه به اختلاف نظر ها و احادیث موجود، بهتر است افرادی که قصد روزه گرفتن در نیمهٔ شعبان را دارند، به عادات و نیت های خود توجه کنند. اگر فردی عادت به روزه گرفتن در این ایام دارد یا از ابتدای ماه شعبان به صورت مستمر روزه گرفته است، ادامه روزه در نیمه شعبان برای او مانعی ندارد. اما افرادی که بدون پیشینه روزه گرفتن در شعبان، ناگهانی تصمیم به روزه گرفتن در این روز م ی گیرند، بهتر است با علما و فقیهان محل خود مشورت نمایند.
همچنین بببیند: دلنوشته برای نیمه ی شعبان فوق العاده زیبا